Giresun İdare Avukatı ve İdari Davalar

Özel kanunda başka bir süre yoksa, işlemin yazılı bildiriminden itibaren idare mahkemesinde 60 gün, vergi mahkemesinde 30 gün içinde açılmalıdır (2577 s. İYUK md. 7). İlanı gereken düzenleyici işlemlerde süre, ilan tarihini izleyen günden başlar. İhale, acele kamulaştırma ve ÇED kararları gibi ivedi yargılamaya tabi işlerde süre 30 gündür (md. 20/A). Bu süreler kaçırılırsa dava süre aşımından reddedilir. İşlemin uygulanması telafisi güç bir zarar doğuracaksa dava dilekçesinde yürütmenin durdurulmasını da isteyebilirsiniz (md. 27).

Açılabilir; idari işlemlere karşı kural olarak doğrudan dava açılır, idareye başvurmak zorunlu değildir. Dilerseniz dava süresi içinde üst makama başvurup işlemin geri alınmasını isteyebilirsiniz; bu başvuru dava süresini durdurur (İYUK md. 11). İdari eylemden doğan zararlarda kural farklıdır: dava açmadan önce, eylemi öğrenmeden itibaren 1 yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde idareye başvurmak zorunludur. İstek reddedilirse ret tarihinden, 30 gün içinde cevap verilmezse bu sürenin bitiminden itibaren 60 gün içinde dava açılır (md. 13).

Dava dilekçesinde ya da dava sırasında verilecek ayrı bir dilekçeyle istenir. Mahkemenin bu kararı verebilmesi için iki şart birlikte aranır: işlem açıkça hukuka aykırı olmalı ve uygulanırsa telafisi güç veya imkânsız zararlar doğmalıdır (İYUK md. 27). Karar kural olarak idarenin savunması alındıktan sonra verilir; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma beklenmeden de verilebilir. Mahkeme kararı teminat karşılığında verebilir. Yürütmenin durdurulması istemi hakkındaki karara karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir.

Trafik cezası gibi Kabahatler Kanunu'na göre verilen idari para cezalarında, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur; süresinde başvurulmayan karar kesinleşir (5326 s.K. md. 27). Özel kanunda farklı bir yol öngörülmüşse o yol izlenir; örneğin vergi cezalarına karşı vergi mahkemesinde 30 gün içinde dava açılır. Ceza ödeme süresi içinde ödenirse %25 indirim uygulanır ve ödeme itiraz hakkını ortadan kaldırmaz (md. 17/6). Başvuru dilekçesinde cezanın neden hukuka aykırı olduğunu somut biçimde anlatmalı, delilleri eklemelisiniz.

Kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilir (657 s.K. md. 135). Disiplin amirlerinin verdiği uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna başvurulur. İtiraz mercileri 30 gün içinde karar vermek zorundadır. İtiraz zorunlu değildir; disiplin cezasına karşı doğrudan idare mahkemesinde dava da açılabilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasını yüksek disiplin kurulu verdiği için bu cezaya karşı doğrudan idare mahkemesinde dava açılır. Bütün disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu açıktır; itiraz ve dava sürelerini birlikte takip etmek hak kaybını önler.

Tam yargı davası açılır. Bu dava, idarenin işlem veya eylemi yüzünden kişisel hakkı doğrudan zarar görenlerin maddi ve manevi tazminat için açtığı idari davadır. Zarar hukuka aykırı bir işlemden doğmuşsa iptal ve tam yargı davası birlikte açılabilir ya da iptal kararından sonra dava süresi içinde tazminat istenebilir (İYUK md. 12). Kamu hizmetinin kötü işlemesi, yol veya altyapı kusuru, kamu hastanesindeki tıbbi hata gibi idari eylemlerden doğan zararlarda ise önce idareye başvurmak şarttır (md. 13). Davanın temeli, zararın belgelerle ortaya konmasıdır.

Kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılır (İYUK md. 45). Kanunda belirlenen parasal sınırın altında kalan bazı vergi, tam yargı ve iptal davalarında verilen kararlar kesindir, istinafa götürülemez. Bölge idare mahkemesinin düzenleyici işlemler gibi kanunda sayılan konulardaki kararlarına karşı ise 30 gün içinde Danıştay'da temyiz yoluna başvurulabilir (md. 46). Kanun yoluna başvurmak kural olarak kararın uygulanmasını durdurmaz.

Önce kararın uygulanması için idareye yazılı başvurun. İdare, esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin yargı kararlarının gereğini gecikmeksizin yerine getirmek zorundadır; bu süre kararın idareye tebliğinden itibaren hiçbir durumda 30 günü geçemez (İYUK md. 28). Karar süresinde uygulanmazsa idare aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Kararı kasten uygulamayan kamu görevlilerinin hukuki ve cezai sorumluluğu da doğabilir. Kararın idareye tebliğ tarihini belgelemek, açılacak davada işinizi kolaylaştırır.