Giresun Miras Avukatı ve Miras Hukuku

Süre üç aydır (TMK 606). Yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten, atanmış mirasçılar için kendilerine yapılan tasarrufun resmen bildirildiği tarihten itibaren işler. Ret, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır (TMK 609). Bu sürede reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur (TMK 610) ve tereke borçlarından kişisel olarak sorumlu hâle gelir. Ölüm tarihinde ödemeden acizliği açıkça belli olan ya da resmen tespit edilen terekede miras reddedilmiş sayılır (TMK 605/2). Önemli sebepler varsa sulh hâkiminden süre uzatımı istenebilir (TMK 615).

Saklı pay, mirasbırakanın vasiyetnameyle ya da sağlığında yaptığı kazandırmalarla ortadan kaldıramayacağı asgari miras hakkıdır. Oranlar TMK 506'da şöyle belirlenmiştir: alt soy için yasal miras payının yarısı; ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri; sağ kalan eş için, alt soy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü. Kardeşlerin saklı payı 2007'de kaldırıldı. Saklı payı zedelenen mirasçı, tasarrufun saklı payı aşan kısmının indirilmesi için tenkis davası açabilir (TMK 560).

Notere veya sulh hukuk mahkemesine başvurarak alabilirsiniz (TMK 598). Noter belgeyi nüfus kayıtlarına dayanarak düzenler; ancak yargılama gerektiren durumlarda, nüfus kayıtları yetersizse ya da belgeyi yabancılar istiyorsa noter belge veremez ve sulh hukuk mahkemesine gitmek gerekir (Noterlik K. m.71/B). Banka hesapları, tapu ve araç gibi tereke mallarının mirasçılara geçmesi için bu belge istenir. Ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mükellefler Türkiye'deyse veraset ve intikal vergisi beyannamesi ölümü izleyen dört ay içinde verilir. Mirasçı yurt dışındaysa süre altı aydır; ölüm yurt dışında olmuşsa mirasçının bulunduğu yere göre dört, altı veya sekiz aydır (VİVK m.9).

Kanun üç şekil tanır: resmî, el yazılı ve sözlü vasiyetname. Resmî vasiyetnameyi, iki tanığın katılımıyla noter, sulh hâkimi veya kanunla yetkilendirilmiş başka bir görevli düzenler (TMK 532). El yazılı vasiyetname baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılmalı, yıl, ay ve gün gösterilerek tarihlenmeli ve imzalanmalıdır (TMK 538). Sözlü vasiyetname yalnızca ölüm tehlikesi gibi olağanüstü durumlarda iki tanık önünde yapılabilir (TMK 539); olağan şekillerde vasiyetname yapma imkânı doğduktan sonra bir ay geçince hükümsüz kalır (TMK 542). Vasiyet edebilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve 15 yaşını doldurmuş olmak gerekir (TMK 502).

Açabilirsiniz; bu davaya muris muvazaası davası denir. Muris muvazaası, mirasbırakanın mirasçılarından mal kaçırmak için aslında bağışlamak istediği taşınmazı tapuda satış gibi göstererek devretmesidir. 01.04.1974 tarihli ve 1974/1 E., 1974/2 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'na göre mirasçılar, saklı pay sahibi olsun olmasın, bu işlemin muvazaa nedeniyle iptalini isteyebilir. Yargıtay bu davayı zamanaşımına veya hak düşürücü süreye bağlamıyor. Mahkeme, satış bedelinin gerçek değerle uyumuna, alıcının ödeme gücüne, taraflar arasındaki yakınlığa ve mirasbırakanın mal kaçırma amacına birlikte bakar.

Mirasçılar anlaşırsa miras paylaşım sözleşmesi yapılabilir; taşınmazlar için bu sözleşme yazılı olmalı ve tapuda devirle tamamlanmalıdır (TMK 676). Anlaşma olmazsa her mirasçı ortaklığın giderilmesi davası açabilir, ancak 1 Eylül 2023'ten bu yana dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 s.K. m.18/B). Sulh hukuk mahkemesi önce aynen taksimin mümkün olup olmadığına bakar; mümkün değilse satış yoluyla paylaşıma karar verir. 7589 sayılı Kanun'la, bütün malikleri taşınmazı miras yoluyla edinmiş mirasçılar olan taşınmazlarda birinci artırma bir defaya mahsus yalnızca malik mirasçılar arasında ve muhammen kıymetin %100'ü alt sınırıyla yapılır; ikinci artırma herkese açıktır (İİK 114). Kural, 31.07.2026'dan önce ilanı yapılmış artırmalara uygulanmaz.

Resmî vasiyetname şeklinde yapılmak zorundadır (TBK 612). Yani sözleşme, iki tanığın katılımıyla noter veya sulh hâkimi gibi yetkili bir görevli önünde düzenlenmelidir; adi yazılı sözleşme geçerli değildir. Bakım alacaklısı malvarlığını ya da bir kısmını bakım borçlusuna devretmeyi, bakım borçlusu da onu ölünceye kadar bakıp gözetmeyi üstlenir. Sözleşme mirasçıların saklı paylarını zedeliyorsa tenkis, mirastan mal kaçırma amacı taşıyorsa muvazaa iddiasıyla dava konusu olabilir.

Yalnızca kanunda sayılan ağır sebeplerden biri varsa ve ölüme bağlı bir tasarrufla mümkündür; bu kural saklı paylı mirasçılar için geçerlidir (TMK 510). Sebepler, mirasçının mirasbırakana veya onun yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi ve mirasbırakana ya da ailesine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesidir. Çıkarma sebebi tasarrufta açıkça yazılmalıdır; mirastan çıkarılan itiraz ederse sebebin doğruluğunu, çıkarmadan yararlanan kişi ispat eder (TMK 512). Borç ödemeden aciz belgesi bulunan alt soy için ayrıca kısmi çıkarma imkânı vardır (TMK 513).