Sigortasız veya eksik bildirilen çalışmalar için hizmet tespiti davası, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl içinde iş mahkemesinde işverene karşı açılır (5510 s.K. md. 86). SGK'nın aylık, borçlanma ve benzeri işlemlerine karşı dava açmadan önce Kuruma başvurmak zorunludur; Kurum 60 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır ve iş mahkemesinde dava açılabilir (7036 s.K. md. 4).
Hizmet Tespitinde 5 Yıllık Hak Düşürücü Süre
Kurumca tespit edilemeyen sigortasız veya eksik bildirilen çalışmalar için hizmet tespiti davası, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde iş mahkemesinde açılmalıdır (5510 s.K. md. 86). Bu süre hak düşürücü niteliktedir; geçtikten sonra o dönemin mahkeme kararıyla sigortalılık süresine eklenmesi kural olarak mümkün olmaz. SGK işlemlerine karşı açılacak diğer davalardan önce ise Kuruma başvuru zorunludur (7036 s.K. md. 4).
Sosyal Güvenlik Hukuku Alanında Sunduğumuz Hizmetler
Hizmet ve Sigortalılık Tespiti
- Hizmet Tespiti Davası: Sigortasız veya eksik gün bildirilen çalışmaların SGK kayıtlarına işlenmesi
- Sigorta Başlangıç Tarihinin Tespiti: Emeklilik yaşını ve prim gününü etkileyen ilk giriş tarihinin belirlenmesi
Emeklilik ve Borçlanma
- Emeklilik ve Yaşlılık Aylığı: Emeklilik şartlarının tespiti, aylık bağlanmamasına veya hatalı hesaplanmasına itiraz
- Yurt Dışı Borçlanma: Almanya ve diğer ülkelerde geçen çalışmaların Türkiye'de borçlanılması (3201 s.K.)
- Askerlik ve Doğum Borçlanması: Borçlanma hakkının kullanılması ve emeklilik tarihine etkisi
Tarım Sigortalıları
- Fındık Üreticilerinin Tarım Bağ-Kuru: Tarımda kendi nam ve hesabına çalışanların kayıt, prim borcu ve hizmet süresi uyuşmazlıkları
- Eski Tarım Bağ-Kuru Hizmetleri: Prim borcu nedeniyle sayılmayan sürelerin yapılandırma ve ihya işlemleri
Hak Sahipleri ve Aylıklar
- Dul ve Yetim Aylığı: Aylık bağlanması, kesilmesi ve geriye dönük borç çıkarılmasına itiraz
- Malullük ve Engellilik: Maluliyet oranına itiraz, malullük aylığı ve erken emeklilik
İş Kazası ve Kurum İşlemleri
- İş Kazası ve Meslek Hastalığı Tespiti: Kazanın iş kazası sayılması ve sürekli iş göremezlik geliri
- SGK Rücu Davaları: Kurumun iş kazası nedeniyle yaptığı ödemeleri işverenden istemesine karşı savunma
- Prim Borcu ve İdari Para Cezaları: GSS prim borcu, işveren prim borçları ve SGK idari para cezalarına itiraz
Sosyal Güvenlik Hukuku sürecinde izlenen adımlar
- SGK kayıtlarının incelenmesie-Devlet hizmet dökümü, işyeri kayıtları ve aylık bilgileri incelenerek eksik dönemler ve uyuşmazlık konusu tespit edilir.
- Kuruma yazılı başvuru veya itirazAylık bağlanması, borçlanma, borç çıkarılması gibi konularda dava öncesinde Kuruma başvuru zorunludur; 60 gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır (7036 s.K. md. 4). İdari para cezalarında 15 gün içinde Kuruma itiraz edilir (5510 s.K. md. 102).
- Dava açılmasıSosyal güvenlik uyuşmazlıkları iş mahkemesinde görülür. Hizmet tespiti davası işverene karşı açılır ve dava Kuruma resen ihbar edilir; bu davalarda dava şartı arabuluculuk uygulanmaz.
- Tanık, kayıt ve bilirkişi incelemesiMahkeme bordro tanıkları, komşu işyeri kayıtları, banka ve vergi kayıtlarını araştırır; gerekirse emeklilik veya borçlanma hesabı için bilirkişi raporu alır.
- Karar ve kanun yoluKarara karşı 2 hafta içinde istinaf, şartları varsa temyiz yoluna gidilebilir. Kesinleşen hizmet tespiti kararı SGK tarafından kayıtlara işlenir.
Hangi mahkeme veya merci bakar?
| Uyuşmazlık | Görevli mahkeme / merci |
|---|---|
| Hizmet tespiti ve sigorta başlangıç tarihinin tespiti | İş mahkemesi (işverene karşı; SGK fer'i müdahil) |
| Emeklilik, aylık bağlama, borçlanma ve yersiz ödeme borcu işlemleri | Önce SGK'ya başvuru, sonra iş mahkemesi (7036 s.K. md. 4-5) |
| İş kazası ve meslek hastalığı tespiti, SGK rücu davaları | İş mahkemesi; arabuluculuk şartı yok (7036 s.K. md. 3/3) |
| İŞKUR işsizlik ödeneği uyuşmazlıkları | İş mahkemesi (7036 s.K. md. 5/1-b) |
| SGK idari para cezaları | Önce Kuruma itiraz, sonra idare mahkemesi (5510 s.K. md. 102) |
| Re'sen tahakkuk ettirilen işveren prim borcu | Önce Kuruma itiraz, sonra iş mahkemesi (5510 s.K. md. 86) |
Önemli süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Hizmet tespiti davası | Hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl | 5510 s.K. md. 86 |
| Kuruma başvuruda cevap verilmezse ret sayılma | 60 gün | 7036 s.K. md. 4 |
| SGK idari para cezasına Kuruma itiraz | Tebliğden itibaren 15 gün | 5510 s.K. md. 102 |
| İtirazın reddinden sonra idare mahkemesinde dava | 30 gün | 5510 s.K. md. 102 |
| Re'sen tahakkuk eden prim borcuna itiraz ve dava | 1 ay Kuruma itiraz, ret hâlinde 1 ay içinde iş mahkemesi | 5510 s.K. md. 86 |
| Yurt dışı borçlanma tutarının ödenmesi | Tebliğden itibaren 3 ay | 3201 s.K. md. 4 |
| Kurum hatasından doğan yersiz ödemelerde geri istenebilecek dönem | Tespit tarihinden geriye 5 yıl | 5510 s.K. md. 96 |
Sürelerin son gününü adli tatil ve resmî tatilleri dikkate alarak yasal süre hesaplayıcısı ile hesaplayabilirsiniz.
Görüşmeye gelirken getirmeniz faydalı belgeler
- e-Devlet SGK hizmet dökümü ve tescil kaydı
- İş sözleşmesi, bordro, banka maaş hesabı dökümü
- Aynı dönemde çalışan tanıkların ad ve iletişim bilgileri
- SGK'ya yapılan başvuru ve Kurumun ret veya borç yazısı
- Yurt dışı borçlanma için yabancı sigorta kurumundan alınan hizmet belgesi
- Tarım sigortalılığında ÇKS kaydı ve ürün satış makbuzları
- Malullük ve iş kazası dosyalarında sağlık kurulu raporları ve kaza tutanağı
Sosyal Güvenlik Hukuku Hakkında Sık Sorulan Sorular
Aşağıdaki yanıtlar genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi şartlarına göre değerlendirilir.
Sigortasız çalıştım, bu süreleri emekliliğe saydırabilir miyim?
Saydırabilirsiniz: sigortasız geçen veya eksik bildirilen çalışmalar, hizmet tespiti davasıyla SGK kayıtlarına işlenebilir. Dava, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl içinde iş mahkemesinde işverene karşı açılmalıdır (5510 s.K. md. 86); bu süre, çalışmanın Kurumca tespit edilemediği hâller için öngörülmüştür. Tanık beyanları, bordrolar, banka kayıtları ve işyerinin SGK kayıtları başlıca delillerdir; tanıkların o dönemde aynı işyerinde kayıtlı çalışanlar ya da komşu işyeri çalışanları olması tercih edilir. Hizmet akdine dayalı tespit davalarında Kuruma önceden başvuru şartı aranmaz.
SGK'ya karşı doğrudan dava açabilir miyim?
Kural olarak hayır. Hizmet akdine dayalı zorunlu sigortalılık süresinin tespiti dışında, sosyal güvenlik mevzuatından doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce SGK'ya başvurmak zorunludur (7036 s.K. md. 4). Kurum 60 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır; ret ya da ret sayılma üzerine iş mahkemesinde dava açılabilir. Kuruma başvuruda geçen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesabında dikkate alınmaz. Hizmet tespiti davası ise işverene karşı açılır; dava Kuruma resen ihbar edilir ve Kurum fer'i müdahil olarak katılır.
Fındık üreticisiyim, tarım Bağ-Kuru'na girmem zorunlu mu?
Kanundaki şartları taşıyorsanız evet: tarımsal faaliyette kendi nam ve hesabına bulunan üreticiler, 5510 sayılı Kanun'a göre tarım sigortalısı (4/1-b) sayılır. Tarımsal net geliri aylık ortalama, prime esas günlük kazanç alt sınırının 30 katından az olduğunu belgeleyenler zorunlu sigortalılıktan muaftır (md. 6/1-ı). SGK prim borcunu, satılan tarımsal ürün bedelinden %1 ile %5 arasında kesinti yaparak tahsil edebilir (md. 88). ÇKS kaydı ve ürün satış belgeleri sigortalılığın başlangıcını ve devamını belirlemede önemlidir. Sigortalılık başlangıcına veya prim borcuna ilişkin uyuşmazlıklarda önce Kuruma başvurulmalıdır. Prim borcu yüzünden sayılmayan geçmiş hizmetler için zaman zaman yapılandırma imkânı getirildiğinden güncel düzenlemeleri izlemek gerekir.
Dul aylığım kesildi ve borç çıkarıldı, ne yapabilirim?
Önce Kuruma yazılı itiraz edin; sonuç alamazsanız iş mahkemesinde dava açabilirsiniz. Dul aylığı, dul eşin evlenmesi ya da boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının tespiti hâlinde kesilir ve SGK geriye dönük borç çıkarabilir (5510 s.K. md. 34-35, 56). Dul eşin çalışmaya başlaması aylığı kesmez; aylık bağlanmış çocuğu yoksa oran %75'ten %50'ye iner. Fiilî birlikte yaşama tespitlerinde dayanak olan kolluk araştırması ve diğer belgeler incelenmelidir. Yersiz ödeme ilgilinin kusurundan doğmuşsa geriye doğru en fazla 10 yıl faiziyle, Kurum hatasından doğmuşsa en fazla 5 yıl istenebilir; yalnızca bu ikinci durumda borç tebliğden itibaren 24 ay içinde faizsiz ödenebilir (5510 s.K. md. 96). Tespitin hatalı olduğu ispatlanırsa aylık yeniden bağlanır, borç da kaldırılır.
Yurt dışında çalıştığım süreleri Türkiye'de emekliliğe sayabilir miyim?
Sayabilirsiniz. Yurt dışında geçen sigortalı çalışma ve belirli işsizlik süreleri, 3201 sayılı Kanun'a göre borçlanılarak Türkiye'de emekliliğe sayılabilir. Borçlanılan her gün için borç, başvuru tarihindeki prime esas asgari ve azami günlük kazanç arasında seçilecek tutarın %45'idir; tebliğden itibaren 3 ay içinde ödenmezse yeniden başvurmak gerekir (3201 s.K. md. 4). Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde, iki ülkedeki sürelerin birleştirilmesi yoluyla emeklilik de değerlendirilebilir.
SGK idari para cezasına nasıl itiraz edilir?
Tebliğden itibaren 15 gün içinde Kuruma itiraz edilir; itiraz takibi durdurur (5510 s.K. md. 102). İtiraz reddedilirse ret kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesinde dava açılır; bu süre kaçırılırsa ceza kesinleşir. Ceza, itiraz veya dava yoluna gidilmeden 15 gün içinde peşin ödenirse dörtte üçü tahsil edilir; peşin ödeme yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez. Bu cezalarda görevli mahkeme iş mahkemesi değil, idare mahkemesidir.
SGK kazamı iş kazası saymadı, ne yapabilirim?
Kazanın iş kazası olduğunun tespiti için iş mahkemesinde dava açabilirsiniz. Bu davalarda dava şartı arabuluculuk uygulanmaz (7036 s.K. md. 3/3), ancak Kuruma yönelik talepler için önce SGK'ya başvurmak gerekir (md. 4). Mahkeme, kazanın işyerinde, işin yürütümü sırasında veya işverenin sağladığı taşıtla gidiş-gelişte olup olmadığını tutanaklar, tanıklar ve tıbbi kayıtlarla araştırır. Geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve işverene karşı tazminat davası bu tespite dayanır.
İşsizlik maaşı başvurum reddedildi, nereye başvurabilirim?
İŞKUR'un işsizlik ödeneği ret veya kesinti işlemlerine karşı iş mahkemesinde dava açabilirsiniz; Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu sosyal güvenlik uyuşmazlıkları iş mahkemelerinin görev alanındadır (7036 s.K. md. 5/1-b). Davadan önce ret gerekçesini inceleyip İŞKUR'a yazılı itirazda bulunmak, eksik belge veya bildirim hatalarını gidermek için fırsat verir. Ret çoğu kez işten ayrılış kodu, prim gün sayısı veya başvuru süresinden kaynaklanır. İşten çıkış kodu hatalı bildirilmişse işverene karşı ayrıca işlem yapmak gerekebilir.
Giresun'da Sosyal Güvenlik Uyuşmazlıkları
Giresun'da sosyal güvenlik uyuşmazlıklarının önemli bir bölümü, fındık üreticilerinin tarım Bağ-Kuru kayıtları ile Almanya ve diğer ülkelerde çalışmış Giresunluların yurt dışı borçlanmalarıyla ilgilidir. Kurum başvuruları Giresun Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne ve ilçe sosyal güvenlik merkezlerine yapılır; davaların büyük bölümü Giresun'da iş mahkemesi sıfatıyla görev yapan mahkemede görülür. Büromuz Giresun merkezdedir; Bulancak, Görele, Tirebolu, Espiye, Keşap, Dereli, Piraziz, Eynesil, Yağlıdere, Şebinkarahisar, Alucra, Güce, Çanakçı, Doğankent ve Çamoluk dahil tüm ilçelerden gelen dosyalarda takip yapılmaktadır.
Bu sayfadaki bilgiler 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Reklam Yasağı Yönetmeliği çerçevesinde yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınıza ilişkin değerlendirme için görüşme yapılması gerekir.