Hukuki Hesaplama Araçları on Avukat Bilge Ünlü Ömerbeyoğlu - Giresun Avukat

Miras Payı ve Saklı Pay Hesaplama

Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 +0000

Miras payları nasıl hesaplanır?

Türk Medeni Kanunu yasal mirasçıları zümre sistemiyle sıralar. Önce gelen zümrede tek bir mirasçı bile varsa sonraki zümre mirasçı olamaz.

Zümre	Mirasçılar	Eşin payı	Eşin saklı payı
1. zümre	Çocuklar, torunlar (altsoy)	1/4	Yasal payın tamamı
2. zümre	Anne, baba, kardeşler, yeğenler	1/2	Yasal payın tamamı
3. zümre	Büyükanne-büyükbaba, amca, hala, dayı, teyze	3/4	Yasal payın 3/4’ü
Hiçbiri yoksa	Yok	Tamamı	Yasal payın 3/4’ü

Mirasbırakandan önce ölen bir mirasçının yerini halefiyet yoluyla kendi çocukları alır. Ölmüş bir çocuğun payı bu yüzden torunlar arasında, ölmüş bir annenin payı kardeşler arasında bölünür.

Boşanmada Mal Paylaşımı Hesaplama

Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 +0000

Katılma alacağı nasıl hesaplanır?

Her eşin malları kişisel ve edinilmiş diye ikiye ayrılır (TMK 219-220).
Edinilmiş malların sürüm değerinden bu mallara ait borçlar düşülür. Son bir yıl içinde rızasız yapılan bağışlar ve mal kaçırma amaçlı devirler eklenir. Sonuç artık değerdir (TMK 229-231).
Her eş, diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir. Karşılıklı alacaklar takas edilir (TMK 236).
Bir eş, diğerine ait malın alınmasına kişisel malıyla katkıda bulunduysa, ayrıca katkısı oranında değer artış payı alır (TMK 227).

Örnek

Evlilikte 1.000.000 ₺‘ye alınmış, bugün 3.000.000 ₺ değerinde ve dava tarihinde 500.000 ₺ kredi borcu kalmış bir daire 1. eş adına kayıtlıdır. Peşinatın %20’si 2. eşin babasından kalan parayla ödenmiştir.

Veraset ve İntikal Vergisi Hesaplama

Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 +0000

Vergi nasıl hesaplanır?

Her mirasçının payına düşen malların değeri bulunur. Taşınmazlarda emlak vergisi değeri esas alınır.
Murisin borçları ve cenaze giderleri gibi indirilebilecek kalemler payı oranında düşülür.
Mirasçının yakınlığına göre istisna tutarı düşülür.
Kalan matraha artan oranlı tarife dilim dilim uygulanır.

Matrah dilimi (2026)	Veraset	Bağış (ivazsız)
İlk 3.000.000 ₺	%1	%10
Sonraki 7.000.000 ₺	%3	%15
Sonraki 15.000.000 ₺	%5	%20
Sonraki 30.000.000 ₺	%7	%25
55.000.000 ₺ üzeri	%10	%30

Kıdem ve İhbar Tazminatı Hesaplama

Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 +0000

Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?

Kıdem tazminatı = Giydirilmiş brüt ücret × (yıl + ay/12 + gün/365)

Giydirilmiş ücret, çıkış tarihindeki kıdem tazminatı tavanını aşıyorsa tavan esas alınır. Tavan her yıl ocak ve temmuz aylarında memur maaş katsayısına göre güncellenir. Araç, çıkış tarihinize denk gelen dönemin tavanını kendiliğinden uygular.

İhbar tazminatı ne zaman ödenir?

İşveren, belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmeden önce işçiye çalışma süresine göre önel (ihbar süresi) vermek zorundadır. Önel verilmeden çıkarılan işçi, bu sürenin ücretini ihbar tazminatı adıyla alır. Sözleşmeyi haklı sebeple kendisi fesheden işçi ise ihbar tazminatı isteyemez.

İşsizlik Maaşı Hesaplama

Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 +0000

İşsizlik maaşı nasıl hesaplanır?

Aylık brüt ödenek = Son 4 aylık prime esas kazanç ortalaması × %40

Bu tutar brüt asgari ücretin %80’ini geçemez. Ödenekten yalnızca damga vergisi kesilir; gelir vergisi ve SGK primi kesilmez.

Son 3 yıldaki prim günü	Ödeme süresi
600 gün	180 gün (6 ay)
900 gün	240 gün (8 ay)
1080 gün	300 gün (10 ay)

Hisseli Tapu ve Ortaklığın Giderilmesi Hesaplama

Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 +0000

Hisseli tapu nasıl okunur?

Tapudaki “3/48” ifadesi, taşınmazın 48 eşit parçaya bölündüğünü ve paydaşın bunlardan 3’üne sahip olduğunu gösterir. Mirasla geçen tapularda paydalar kuşaktan kuşağa büyür. Giresun’daki fındık bahçelerinde 1/96, 7/384 gibi hisselere sık rastlanır.

Araç, tüm hisseleri tek bir ortak paydaya çevirir. Böylece paylar karşılaştırılabilir ve tapuda eksik kalan pay olup olmadığı görülür. Eksik pay çoğu zaman intikali yapılmamış bir mirasçıya işaret eder. O zaman ortaklığın giderilmesi davasından önce mirasçılık belgesini alıp intikali yaptırmak gerekir.

Kira Artış Oranı Hesaplama

Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 +0000

Yasal sınır nasıl uygulanır?

Kira artışı, kira yılının başladığı aydan önceki ay için TÜİK’in açıkladığı “TÜFE 12 aylık ortalamalara göre değişim oranını” geçemez. TÜİK bu oranı her ayın 3’ünde bir önceki ay için açıklar.

Örnek: Kira dönemi 1 Kasım’da yenileniyorsa ekim ayının 12 aylık ortalama oranı uygulanır. Bu oran 3 Kasım’da açıklanır. Oran açıklanınca kira, kasım ayından geçerli olmak üzere geriye dönük artar.

5 yıl ve 10 yıl kuralları ne anlama gelir?

5 yıl: Kira ilişkisi 5 yılı doldurduktan sonra kira bedeli emsal kira bedelleri dikkate alınarak hâkim tarafından yeniden belirlenebilir (TBK 344/3).
10 yıl: Konut ve çatılı işyeri kiralarında 10 yıllık uzama süresi dolduktan sonra kiraya veren, sebep göstermeksizin sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK 347).

Tapu Harcı Hesaplama

Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 +0000

Tapu masrafları nelerden oluşur?

Alıcı tapu harcı: Beyan edilen bedelin binde 20’si
Satıcı tapu harcı: Beyan edilen bedelin binde 20’si
Döner sermaye ücreti: Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün yıllık göstergesi (2026 için 2.227 ₺) ile taşınmazın bulunduğu yerin yöresel katsayısının çarpımı

Beyan edilen bedel, belediyeden alınan emlak vergi değerinin altında olamaz. Gerçek satış bedeli daha yüksekse harç gerçek bedel üzerinden ödenmelidir.

Yasal Süre Hesaplama (İstinaf, Temyiz, İtiraz)

Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 +0000

Süreler nasıl hesaplanır?

Gün olarak belirlenen süreler: Sürenin başladığı gün hesaba katılmaz. Son gün mesai saatinin bitiminde sona erer (HMK 92).
Hafta, ay ve yıl olarak belirlenen süreler: Başladığı güne karşılık gelen gün biter. Örneğin 31 Ocak’ta tebliğ edilen 1 aylık süre, şubatta 31 gün olmadığından şubatın son günü sona erer.
Tatil günleri: Son gün resmî tatile denk gelirse süre, tatili izleyen ilk iş günü biter (HMK 93).
Adli tatil: Son gün 20 Temmuz–31 Ağustos arasına denk gelirse süre hukuk ve idari yargıda 7 Eylül’e, ceza yargısında 3 Eylül’e uzar. Uzatılmış gün hafta sonuna denk gelirse ilk iş gününe kayar.

Hak düşürücü sürelerde ve zamanaşımında kural farklı mı?

Mirasın reddi, işe iade için arabulucuya başvuru, itirazın iptali gibi süreler usul değil maddi hukuk süreleridir. Bunlara adli tatil uzatması uygulanmaz. Son günün tatile rastlaması hâlinde ise ilk iş gününe uzama kuralı (TBK 93) geçerlidir.

Yasal Faiz ve Ticari Faiz Hesaplama

Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 +0000

Faiz nasıl hesaplanır?

Faiz = Anapara × Yıllık oran × Gün sayısı / 365

Faiz başlangıç tarihi ile hesap tarihi arasında oran değişmişse, her dönem kendi oranıyla ayrı ayrı hesaplanır ve toplanır. Mahkemeler ve icra daireleri gibi araç da basit faiz kullanır, faize faiz yürütmez.

Hangi faiz uygulanır?

Durum	Uygulanacak faiz
Adi borç, tazminat, kira, nafaka	Yasal faiz
Ticari iş, ticari kredi, fatura alacağı	Avans faizi (sözleşmede yoksa)
Kıdem tazminatının geç ödenmesi	Mevduata uygulanan en yüksek faiz
Kamu alacakları	Gecikme zammı (6183 s.K.)

Dava Harcı ve İcra Masrafı Hesaplama

Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 +0000

Hangi harçlar ödenir?

Başvurma harcı: Dava açılırken veya takip başlatılırken alınan maktu harç
Karar ve ilam harcı: Para ile ölçülebilen davalarda nispi (binde 68,31), diğerlerinde maktu
Peşin harç: Nispi karar harcının 1/4’ü dava açılırken ödenir, kalan kısım karar ile tamamlanır
Tahsil harcı: İcra dairesince tahsil edilen paradan aşamaya göre alınan harç

Avukatlık Ücreti (Vekâlet Ücreti) Hesaplama

Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 +0000

Nispi ücret nasıl hesaplanır?

Tarifenin üçüncü kısmındaki oranlar dava değerinin tamamına değil, dilim dilim uygulanır:

Dilim	Oran
İlk 600.000 ₺	%16
Sonraki 600.000 ₺	%15
Sonraki 1.200.000 ₺	%14
Sonraki 1.200.000 ₺	%13
Sonraki 1.800.000 ₺	%11
Sonraki 2.400.000 ₺	%8
Sonraki 3.000.000 ₺	%5
Sonraki 3.600.000 ₺	%3
Sonraki 4.200.000 ₺	%2
18.600.000 ₺ üzeri	%1

Hesaplanan tutar mahkemenin maktu ücretinin altındaysa maktu ücret uygulanır. Ücret, kabul veya reddedilen miktarı geçemez.

Arabuluculuk Ücreti Hesaplama

Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 +0000

Ücret nasıl belirlenir?

Anlaşma hâlinde ücret, anlaşılan toplam tutara tarifenin ikinci kısmındaki oranların dilim dilim uygulanmasıyla bulunur. Sonuç, tarifedeki asgari tutarın altında olamaz.

Anlaşmama hâlinde arabulucuya tarifenin birinci kısmındaki saatlik ücret ödenir. İki taraflı uyuşmazlıklarda saatlik ücret taraf başına belirlenmiştir. Dava şartı arabuluculukta ilk iki saatin ücretini Devlet öder.

Kira uyuşmazlıklarında ücret neye göre hesaplanır?

Tahliye: Bir yıllık kira bedelinin yarısı
Kira bedelinin tespiti: Bir yıllık kira farkı

Araç Değer Kaybı Hesaplama

Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 +0000

Değer kaybı nasıl hesaplanır?

Değer kaybı = Hasarsız piyasa değeri − Onarılmış (hasar kayıtlı) piyasa değeri

Sigorta şirketleri zaman zaman genel şartlardaki formüllere dayanarak düşük teklif yapar. Oysa Anayasa Mahkemesi KTK 90’daki genel şartlara yapılan atfı iptal etti (E.2019/40, K.2020/40 ve E.2021/82, K.2022/167); Danıştay 8. Dairesi de genel şartlardaki değer kaybı hesaplama ekini iptal etti (E.2022/772, K.2025/4513). Yargıtay değer kaybını, aracın kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el piyasa değerleri arasındaki farka göre bilirkişi incelemesiyle belirler. Trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan araçlar için değer kaybı trafik sigortasından istenemez (KTK 92).